6 Soorten Bijen Die Je Moet Kennen in 2026

Wist je dat bijen in 2026 belangrijker zijn dan ooit voor het behoud van biodiversiteit én onze voedselvoorziening? Zonder deze kleine bestuivers zouden veel van onze favoriete groenten en fruit simpelweg verdwijnen uit de schappen.

In dit artikel ontdek je de 6 meest essentiële soorten bijen die je zeker moet kennen. We bespreken hun unieke kenmerken, hun cruciale rol in de natuur en geven praktische tips om soorten bijen eenvoudig te herkennen en te ondersteunen.

Laat je inspireren om het verschil te maken voor bijen in jouw omgeving!

Overzicht van Bijensoorten in Nederland en België

Nederland en België herbergen een indrukwekkende rijkdom aan soorten bijen. Deze diversiteit is essentieel voor een gezond ecosysteem en een stabiele voedselvoorziening. Het herkennen van verschillende soorten bijen helpt niet alleen bij het beschermen van de natuur, maar geeft ook inzicht in de unieke rol die elke soort speelt.

Diversiteit van bijenpopulaties

In Nederland zijn meer dan 360 soorten bijen bekend, terwijl België er zelfs ruim 400 telt. Deze soorten bijen variëren sterk in grootte, kleur en gedrag. Wilde bijen zijn vaak solitair, terwijl de bekende honingbij in grote sociale volken leeft. Solitaire soorten zoals de zandbij graven hun nest ondergronds, terwijl metselbijen juist holtes verkiezen. Herkenning van soorten bijen is van groot belang, want ongeveer de helft van alle soorten bijen in de regio staat op de rode lijst en wordt bedreigd. Wil je meer weten over de verschillende soorten bijen, bekijk dan het overzicht van bijensoorten voor een diepgaande achtergrond.

Bedreigingen en uitdagingen voor bijen

Soorten bijen staan onder druk door het verlies van leefgebied, vooral door verstedelijking en intensieve landbouw. Het gebruik van pesticiden vormt een serieuze bedreiging voor de gezondheid van bijenpopulaties. Ook klimaatverandering heeft gevolgen, bijvoorbeeld doordat bloeiperioden van planten verschuiven en voedsel minder beschikbaar wordt. Concurrentie tussen honingbijen en wilde soorten bijen neemt toe, vooral in gebieden waar veel imkers actief zijn. Honingbijen worden beschermd door de mens, maar wilde soorten bijen zijn kwetsbaarder en verdwijnen sneller uit het landschap.

Rol van bijen in bestuiving en voedselproductie

Ongeveer 80 procent van onze eetbare gewassen is afhankelijk van bestuiving door soorten bijen. Zonder deze insecten zouden groenten, fruit en noten veel schaarser zijn. Soorten bijen zorgen voor de vruchtzetting van onder andere appels, bessen en courgettes, wat direct invloed heeft op wat er in de supermarkt ligt. De economische waarde van bestuiving door soorten bijen is wereldwijd enorm. Minder bijen betekent niet alleen minder biodiversiteit, maar ook een lagere opbrengst voor boeren en tuinders.

Waarom bijen herkennen in 2026?

De aandacht voor biodiversiteit in tuinen en natuurgebieden neemt snel toe. Door veranderende leefomstandigheden ontstaan er nieuwe bedreigingen en kansen voor soorten bijen. Herkenning van soorten bijen in 2026 is praktisch: je kunt gericht maatregelen nemen om specifieke soorten te ondersteunen. Nieuwe trends en wetenschappelijke inzichten tonen aan dat het beschermen van soorten bijen ook bijdraagt aan een klimaatbestendige leefomgeving. Door bijen te herkennen, lever je direct een bijdrage aan het behoud van biodiversiteit.

Bijenhotels en bijvriendelijke tuinen

Steeds meer mensen plaatsen bijenhotels in hun tuin. De effectiviteit hiervan hangt af van de juiste keuze van soorten bijen en een geschikte locatie. Metselbijen en behangersbijen maken veelvuldig gebruik van deze nestgelegenheden. Door te zorgen voor variatie in bloemen, holle stengels en beschutte plekjes, maak je je tuin aantrekkelijk voor verschillende soorten bijen. Een bijvriendelijke tuin biedt voedsel en nestplaatsen voor zowel solitaire als sociale soorten bijen.

6 Soorten Bijen Die Je Moet Kennen in 2026

De soorten bijen die in 2026 het verschil maken voor onze biodiversiteit en voedselvoorziening zijn diverser dan ooit. Door de juiste soorten bijen te herkennen, kun je gericht bijdragen aan hun bescherming en het behoud van de natuur. In dit overzicht maak je kennis met zes onmisbare soorten bijen, elk met hun unieke rol en eigenschappen.

Wil je je verdiepen in de kenmerken en bescherming van soorten bijen? Lees meer op de Blog met bijeninformatie.

1. Hommel (Bombus spp.)

Hommelsoorten behoren tot de meest opvallende soorten bijen in Nederland en België. Ze zijn eenvoudig te herkennen aan hun grote, ronde lichaam en dichte beharing. De zwart-gele banden zijn kenmerkend en sommige soorten bijen, zoals de aardhommel, hebben zelfs oranje accenten. Hommels leven sociaal in kolonies, meestal ondergronds of in oude muizenholen.

De kolonies bestaan uit een koningin, werksters en darren. Ze vliegen al vroeg in het jaar, soms zelfs als het nog koud is. Dit maakt hommels cruciaal voor het bestuiven van gewassen die vroeg bloeien, zoals tomaten en fruitbomen. Hommels zijn experts in "buzz pollination", waarbij ze trillingen gebruiken om stuifmeel los te maken uit bloemen. Dit gedrag komt bij weinig andere soorten bijen voor.

Er zijn ongeveer 30 soorten hommels in Nederland en België, waarvan een aantal op de rode lijst staat. Hun rol als bestuiver is essentieel voor onze voedselvoorziening. Zonder deze soorten bijen zouden veel groenten en fruitsoorten sterk in aantal afnemen. Hommels zijn ook belangrijk voor de natuur omdat ze wilde planten bestuiven die andere soorten bijen links laten liggen.

Wil je hommels helpen? Plant bloemen zoals smeerwortel, dovenetel en lavendel. Laat delen van je tuin verwilderen en bied schuilplekken. Zo vergroot je de kans dat deze soorten bijen zich vestigen en overleven.

2. Rosse Metselbij (Osmia bicornis)

De rosse metselbij is een van de bekendste solitaire soorten bijen. Ze vallen op door hun roodbruine beharing en compacte bouw. In tegenstelling tot sociale soorten bijen leeft elke rosse metselbij op zichzelf. Het vrouwtje zoekt holtes in hout, riet of bijenhotels en metsel deze dicht met modder of klei.

Deze soorten bijen zijn actief in het vroege voorjaar, waardoor ze een sleutelrol spelen bij de bestuiving van fruitbomen zoals appel, peer en kers. Ze zijn niet agressief en vormen geen bedreiging voor mensen. Je herkent ze aan het oranjerode "vestje" op hun buik, vaak bedekt met stuifmeel.

Het nestgedrag van de rosse metselbij is bijzonder. Elk vrouwtje bouwt haar eigen nestcellen en sluit deze zorgvuldig af. Dit maakt ze een ideale gast voor bijenhotels. Laat daarom holle stengels en gaten in hout in je tuin liggen, zodat deze soorten bijen nestgelegenheid vinden.

Door hun vroege activiteit helpen rosse metselbijen de bestuiving op gang te brengen voordat andere soorten bijen uitvliegen. Ze zijn onmisbaar voor een gezonde oogst en dragen bij aan de biodiversiteit in stad en platteland.

3. Behangersbij (Megachile spp.)

Behangersbijen zijn middelgrote soorten bijen met stevige kaken en een opvallend brede kop. Ze danken hun naam aan het unieke gedrag waarbij ze stukjes blad of bloemblaadjes knippen om hun nestcellen te bekleden. Deze stukken worden als behang gebruikt om het nest te isoleren en beschermen.

Behangersbijen zijn solitaire bijen en nestelen graag in holtes, zoals bamboestokken, oude kevergangen in hout of bijenhotels. Hun aanwezigheid herken je aan de ronde gaatjes in rozen- of andere bladeren. Dit is een duidelijk teken dat deze soorten bijen in jouw tuin actief zijn.

De bestuivingskracht van behangersbijen is groot. Ze bezoeken veel verschillende bloemen, waaronder tuinplanten en kruiden. Hun harige buik helpt bij het efficiënt verzamelen van stuifmeel, wat de bestuiving ten goede komt.

Wil je behangersbijen aantrekken? Zorg voor een variatie aan bloeiende planten en laat holle stengels staan. Plaats bijenhotels met buisjes van 6 tot 8 mm doorsnee. Zo ondersteun je deze soorten bijen en draag je bij aan een gezonde tuin.

4. Zilveren Fluitje (Halictus spp.)

Het zilveren fluitje is een verzamelnaam voor kleine tot middelgrote soorten bijen met een opvallende metaalglans of zilveren strepen op hun lijf. Deze bijen zijn bekend om het zachte fluitende geluid dat ze tijdens het vliegen maken. Ze nestelen in zandige, droge bodems, vaak in groepen dicht bij elkaar.

Deze soorten bijen zijn solitaire tot semi-sociale soorten. Sommige vrouwtjes delen een nestingang, maar zorgen elk voor hun eigen broedcellen. Het zilveren fluitje vliegt van het voorjaar tot ver in de zomer en is een belangrijke bestuiver van wilde bloemen en kruiden.

Je vindt deze soorten bijen vooral op zonnige plekken met open zand of in droge bermen. Het nest bestaat uit verticale gangen in de grond met zijgangen voor de broedcellen. Zilveren fluitjes zijn niet agressief en worden vaak over het hoofd gezien, ondanks hun nuttige rol in het ecosysteem.

Wil je zilveren fluitjes helpen? Laat stukken tuin met open zand ongemoeid en plant veel wilde bloemen. Zo geef je deze soorten bijen de ruimte om te nestelen en voedsel te vinden.

5. Klokjesbij (Chelostoma campanularum)

De klokjesbij is een uitgesproken specialist onder de soorten bijen. Ze halen hun nectar en stuifmeel uitsluitend uit klokjesbloemen, zoals het gewone en ruig klokje. Klokjesbijen zijn slank, klein en hebben een opvallend lange tong, perfect aangepast aan de diepe bloemen van klokjesplanten.

Het nest van deze soorten bijen bevindt zich in smalle holtes, bijvoorbeeld in rietstengels of bijenhotels met kleine buisjes. De vliegperiode van de klokjesbij valt samen met de bloei van klokjesbloemen, meestal van mei tot juli. Dit maakt ze essentieel voor de voortplanting van deze planten.

Het gedrag van de klokjesbij is goed te observeren: kijk op zonnige dagen in de buurt van klokjesbloemen en je ziet hoe ze diep in de bloem verdwijnen. Door het nauwe verband tussen deze soorten bijen en hun waardplant, zijn ze kwetsbaar voor veranderingen in het landschap.

Wil je klokjesbijen in je tuin? Plant verschillende soorten klokjesbloemen en laat oude stengels staan. Zo stimuleer je de aanwezigheid van deze bijzondere soorten bijen en ondersteun je de interactie tussen plant en bestuiver.

6. Honingbij (Apis mellifera)

De honingbij is zonder twijfel de meest bekende onder de soorten bijen. Deze soort wordt gehouden door imkers en leeft in grote kolonies. Honingbijen zijn minder harig dan hommels en hebben een goudbruine kleur. Ze produceren honing en bijenwas en zijn van groot economisch belang.

In Nederland en België kunnen honingbijen alleen overleven door menselijk beheer. Ze zijn belangrijke bestuivers van fruit, groenten en noten, maar kunnen ook concurreren met wilde soorten bijen om voedsel. Het aantal honingbijen wereldwijd neemt af door ziektes, pesticiden en verlies van leefgebied.

De kolonie bestaat uit een koningin, duizenden werksters en enkele darren. Honingbijen communiceren via dansen om voedselbronnen aan te geven. Hun bijdrage aan de bestuiving van commerciële gewassen is enorm, maar het is belangrijk om ook aandacht te houden voor wilde soorten bijen.

Wil je honingbijen én wilde soorten bijen helpen? Plant een diversiteit aan bloemen, vermijd pesticiden en ondersteun lokale imkers. Zo draag je bij aan het behoud van alle soorten bijen.

Herkenning en Verschillen Tussen Bijensoorten

Het herkennen van verschillende soorten bijen vraagt aandacht voor subtiele details. Elke soort heeft unieke kenmerken en gewoonten. Door goed te kijken naar uiterlijk, gedrag en leefomgeving, kun je soorten bijen leren onderscheiden en gericht beschermen.

Uiterlijke kenmerken en gedrag

Soorten bijen verschillen sterk in grootte, kleur en beharing. Hommels zijn bijvoorbeeld groot en dik behaard, met opvallende gele en zwarte strepen. Honingbijen hebben een slanker, goudbruin lijf. Metselbijen en behangersbijen zijn kleiner en vaak roodbruin of grijs van kleur.

Het gedrag varieert: sommige soorten bijen leven sociaal in kolonies, zoals de honingbij en hommel, terwijl andere solitaire gewoonten vertonen. Ook het vliegpatroon kan verschillen. Hommels vliegen zwaar en laag, terwijl rosse metselbijen snel en rechtlijnig bewegen.

Hieronder een korte vergelijkingstabel:

Soort	Grootte	Kleur	Gedrag
Hommel	Groot	Geel/zwart	Sociaal
Honingbij	Middel	Goudbruin	Sociaal
Metselbij	Klein	Roodbruin	Solitair
Behangersbij	Klein	Grijs/zwart	Solitair

Het goed observeren van deze uiterlijke kenmerken helpt bij het onderscheiden van soorten bijen.

Nestgewoonten en leefomgeving

Elke soort kiest een andere plek om te nestelen. Sommige soorten bijen, zoals zandbijen, graven gangen in de grond, vaak onder tegels of in zandige plekken. Metselbijen en behangersbijen zoeken juist holtes in hout, muren of bijenhotels. De nestgewoonten zijn vaak bepalend voor hun aanwezigheid in je tuin.

Het plaatsen van bijenhotels kan de biodiversiteit vergroten, mits je let op de juiste diameter en materiaal. Niet alle soorten bijen maken er gebruik van, maar metselbijen en behangersbijen wel. Meer weten over geschikte nestgelegenheden? Lees dan verder op Bijenhotels en nestgelegenheid. Er zijn discussies over de effectiviteit van bijenhotels; soms werken ze minder goed voor wilde bijen. Hierover lees je meer in het artikel Effectiviteit van bijenhotels voor wilde bijen.

De keuze van nestlocatie is een belangrijk kenmerk om soorten bijen te herkennen en gericht te ondersteunen.

Geluid en activiteitstijden

Het geluid dat soorten bijen maken, kan helpen bij herkenning. Sommige bijen, zoals het zilveren fluitje, produceren een zacht fluitend geluid tijdens het vliegen. Hommels zoemen juist diep en luid. Ook de activiteitstijd verschilt: hommels en metselbijen zijn al vroeg actief in het voorjaar, terwijl klokjesbijen vooral in de zomer vliegen.

De temperatuur en het weer hebben invloed op wanneer soorten bijen te zien zijn. Op warme, zonnige dagen zie je het meeste bijenverkeer. Door te letten op geluid en tijdstip kun je sneller bepalen met welke soorten bijen je te maken hebt.

Verwarring met andere insecten

Niet elk insect dat op een bij lijkt, is daadwerkelijk een bij. Sommige bijvliegen en zweefvliegen bootsen soorten bijen na. Ze hebben vergelijkbare kleuren en patronen, maar missen vaak de beharing of het typische bijenlijf. Zweefvliegen hebben meestal grotere ogen en andere vleugelstand.

Een bekend voorbeeld is de kegelbijvlieg, die erg lijkt op een bij maar bij nadere inspectie duidelijk verschilt. Let op de vleugelstructuur en het gedrag om soorten bijen te onderscheiden van lookalikes. Dit voorkomt verwarring en helpt bij de juiste bescherming van echte soorten bijen.

Praktische Tips: Hoe Help Je Bijen in 2026?

Wil je zelf bijdragen aan het behoud van verschillende soorten bijen? Met enkele praktische aanpassingen in je tuin en omgeving maak je direct verschil. Kleine acties leveren grote voordelen op voor de biodiversiteit en gezondheid van soorten bijen.

Bijvriendelijke tuin aanleggen

Een bijvriendelijke tuin is een paradijs voor veel soorten bijen. Kies altijd voor inheemse, onbespoten bloemen en planten. Deze bieden het juiste voedsel en trekken lokale soorten bijen aan.

Zorg voor variatie in bloeitijden. Zo is er van het vroege voorjaar tot de nazomer altijd nectar en stuifmeel beschikbaar. Geschikte planten zijn onder andere:

• Paardenbloem

• Smeerwortel

• Klokjesbloemen

• Lavendel

• Knoopkruid

Plaats bloemen in groepjes en laat een deel van het gazon ongemaaid. Hierdoor vergroot je de kans dat verschillende soorten bijen je tuin bezoeken. Maak het aantrekkelijk en observeer welke soorten bijen verschijnen.

Natuurlijke nestgelegenheid bieden

Verschillende soorten bijen hebben behoefte aan diverse nestmogelijkheden. Door natuurlijke materialen te laten liggen, help je solitaire en sociale bijen. Denk aan:

• Holle stengels van riet of bamboe

• Dood hout en takkenbossen

• Open zandplekjes voor grondnesten

Plaats een bijenhotel op een zonnige, beschutte plek, niet in de volle wind of regen. Zorg voor buisjes met een diameter van 3 tot 9 millimeter. Laat bladeren en stengels in de winter liggen, zodat soorten bijen hun nest kunnen verlaten in het voorjaar. Zo ondersteun je de natuurlijke cyclus van soorten bijen.

Vermijd pesticiden en chemische middelen

Pesticiden vormen een groot gevaar voor alle soorten bijen. Zelfs natuurlijke bestrijdingsmiddelen kunnen schadelijk zijn. Kies daarom altijd voor biologische oplossingen en voorkom het gebruik van chemische middelen.

Laat onkruid zoals paardenbloemen en klavers staan. Door minder vaak te maaien, krijgen bloemen meer kans om te bloeien. Wil je meer weten over bescherming van soorten bijen? Lees dan het overzicht van Bescherming van bijen en andere bestuivers voor actuele tips en beleid.

Met deze keuzes creëer je een gezonde leefomgeving voor verschillende soorten bijen.

Samenwerken met lokale initiatieven

Je hoeft het niet alleen te doen. Samenwerking met lokale initiatieven versterkt het effect van jouw inspanningen voor soorten bijen. Sluit je aan bij:

• Imkerverenigingen of natuurclubs

• Buurtprojecten voor bloemenweides

• Biodiversiteitsacties van de gemeente

• Educatieve projecten op scholen

Door samen te werken, kun je kennis delen, acties organiseren en meer impact realiseren. Lokale samenwerking zorgt ervoor dat soorten bijen op grotere schaal worden beschermd en gewaardeerd. Zo bouw je samen aan een bijvriendelijke toekomst. Nu je meer weet over de verschillende bijensoorten en hun onmisbare rol in onze natuur, is het misschien tijd om zelf bij te dragen aan hun bescherming én je eigen kennis te verdiepen. Of je nu net begint of al ervaring hebt, de juiste materialen maken een wereld van verschil voor het welzijn van jouw bijenvolk. Bij Imkershop De Bijenstal vind je alles wat je nodig hebt om goed voorbereid aan de slag te gaan, van bijenkasten tot beschermende kleding. Wil je meteen aan de slag en het verschil maken voor bijen in jouw omgeving Neem dan een kijkje bij Imkermaterialen.