Aziatische Hoornaar Gids: Herkennen En Bestrijden In 2026

De aziatische hoornaar verspreidt zich razendsnel in Nederland en België.

Deze invasieve wespensoort vormt een serieuze bedreiging voor honingbijen, biodiversiteit en zelfs de veiligheid in onze leefomgeving.

Dit artikel is uw actuele gids voor 2026. U ontdekt hoe u de aziatische hoornaar herkent, welke risico’s er zijn en welke bestrijdingsmethoden aantoonbaar effectief zijn.

Bent u bezorgd over de gevolgen voor bijen of wilt u weten wat u zelf kunt doen?

U krijgt praktische stappen, herkenningstips en inzicht in de samenwerking tussen burgers, imkers en overheid.

Wat is de Aziatische hoornaar?

De Aziatische hoornaar is een invasieve wespensoort die de laatste jaren snel terrein wint in Nederland en België. Door zijn actieve jacht op bijen en andere insecten vormt deze soort een directe bedreiging voor de biodiversiteit en de leefomgeving van mensen. In dit deel leest u waar deze soort vandaan komt, hoe u hem herkent en welke impact de aanwezigheid van de Aziatische hoornaar heeft op onze omgeving.

Oorsprong en verspreiding

De Aziatische hoornaar, wetenschappelijk bekend als Vespa velutina, is oorspronkelijk afkomstig uit Zuidoost-Azië. Deze wespensoort werd in 2004 voor het eerst in Europa gesignaleerd, vermoedelijk meegekomen via transport van goederen zoals Chinees aardewerk. Sindsdien heeft de Aziatische hoornaar zich snel verspreid over Frankrijk, België, Nederland en aangrenzende landen.

In Nederland werd de soort voor het eerst waargenomen in 2017. De verspreiding verloopt razendsnel, mede door de hoge voortplantingssnelheid en het gemak waarmee nesten zich verplaatsen via menselijk transport. In 2023 werden er in Nederland al duizenden nesten gemeld, een duidelijke aanwijzing voor de jaarlijkse toename en het groeiende probleem. De soort vindt vooral in stedelijke gebieden en het buitengebied geschikte nestlocaties, waardoor de kans op confrontatie met mensen toeneemt.

Biologische kenmerken

De Aziatische hoornaar is goed te herkennen aan zijn zwarte borststuk, opvallend gele poten en een brede oranje band op het achterlijf. Een belangrijk verschil met de Europese hoornaar, die groter is en een roodbruine tint heeft, is dat de Aziatische hoornaar kleiner is en veel duidelijkere gele poten heeft.

De levenscyclus van de Aziatische hoornaar begint met de koningin, die in het voorjaar uit haar overwinteringsplek komt en een klein embryonest bouwt. Hieruit komen de eerste werksters voort, waarna het nest snel groeit en in de zomer kan uitgroeien tot een groot bolvormig nest hoog in een boom. De vleugels van deze wesp zijn donker getint en de werksters bereiken een lengte van ongeveer 20 mm, terwijl koninginnen tot 30 mm groot kunnen worden.

Een handig overzicht:

Kenmerk	Aziatische hoornaar	Europese hoornaar
Grootte werkster	20 mm	25 mm
Kleur poten	Geel	Roodbruin/zwart
Borststuk	Zwart	Roodbruin
Achterlijf band	Oranje	Geel/roodbruin

Invasieve exoot en impact

De Aziatische hoornaar staat sinds 2016 op de EU-lijst van zorgwekkende exoten.

Dit betekent dat de soort actief bestreden moet worden vanwege de negatieve effecten op de natuur. Vooral honingbijen zijn kwetsbaar: de Aziatische hoornaar jaagt gericht op bijen bij de kasten, waardoor hele volken kunnen verdwijnen.

Dit heeft grote gevolgen voor de bestuiving van gewassen en wilde planten.

Daarnaast verstoort de Aziatische hoornaar de lokale biodiversiteit door ook op andere insecten te jagen. Voor mensen kan de aanwezigheid van nesten in de buurt van woningen, scholen of parken leiden tot overlast en mogelijk gevaar, vooral bij verstoring van een nest. Wilt u meer diepgaande informatie over de kenmerken en de impact van deze soort, raadpleeg dan de Factsheet Aziatische hoornaar.

Herkenning van de Aziatische hoornaar

Het herkennen van de aziatische hoornaar is cruciaal voor een snelle en effectieve bestrijding. Door alert te zijn op uiterlijke kenmerken en nestlocaties kunt u bijdragen aan het beperken van verspreiding. Hieronder leest u hoe u de soort onderscheidt van andere wespen en hoornaars, en waar u op moet letten bij het signaleren van nesten.

Uiterlijke kenmerken en verschillen

De aziatische hoornaar heeft een aantal opvallende kenmerken waarmee hij goed te onderscheiden is van andere wespen en hoornaars. De werkster meet gemiddeld 20 mm, het mannetje 25 mm en de koningin kan tot 30 mm groot worden. Het borststuk is volledig zwart, terwijl het achterlijf een brede oranje band heeft, gevolgd door twee smalle banden. De poten zijn helder geel, wat een belangrijk verschil is met de Europese hoornaar, die roodbruine tinten en slechts gedeeltelijk gele poten heeft.

De vleugels van de aziatische hoornaar zijn donker getint, in tegenstelling tot de doorschijnende vleugels van de gewone wesp. De gewone wesp is bovendien kleiner en mist de opvallende oranje band. In onderstaande tabel vindt u de belangrijkste verschillen:

Kenmerk	Aziatische hoornaar	Europese hoornaar	Gewone wesp
Grootte werkster	20 mm	25-28 mm	12-15 mm
Borststuk	Zwart	Roodbruin/zwart	Geel/zwart
Poten	Geel	Geel/roodbruin	Geel
Achterlijf	Oranje band	Geel/zwart	Geel/zwart
Vleugels	Donker getint	Lichtbruin	Doorzichtig

Deze kenmerken maken het mogelijk om de aziatische hoornaar snel te herkennen.

Herkennen van nesten

De nesten van de aziatische hoornaar verschillen per seizoen. In het voorjaar bouwt de koningin een klein embryonest, ter grootte van een pingpongbal.

Deze nesten bevinden zich vaak laag bij de grond, in schuren, vogelhuisjes, hagen of onder dakranden. Vanaf mei groeit het nest uit tot een primair nest, waaruit de eerste werksters verschijnen.

In de zomer verhuist het volk vaak naar een secundair nest, dat veel groter is en tot 70 cm kan worden. Dit zomernest hangt meestal hoog in bomen, maar kan ook in spouwmuren, op zolders of in hoge struiken voorkomen. De vliegopening zit aan de zijkant van het nest, wat een onderscheidend kenmerk is. Embryonesten verschijnen van maart tot april, primaire nesten in mei en juni, en secundaire nesten van juli tot oktober.

Een volledig ontwikkeld zomernest kan tot 3.000 hoornaars bevatten en is bolvormig van structuur. Let bij het zoeken naar nesten altijd op beschutte plekken in het vroege voorjaar en hoge locaties in de zomer.

Praktische herkenningstips

Om de aziatische hoornaar effectief te signaleren, let u op de volgende punten:

• Gele poten en zwart borststuk zijn kenmerkend en direct zichtbaar.

• Let op nestlocaties: in het voorjaar vooral in hagen, onder dakranden en in schuren, in de zomer vaak hoog in bomen of op zolders.

• Maak bij twijfel altijd een duidelijke foto van het insect of het nest.

• Meld uw waarneming via waarneming.nl zodat experts de identificatie kunnen bevestigen en opvolgen.

• Controleer regelmatig beschutte plekken in april tot juni, vooral tijdens het snoeien of opruimen in de tuin.

Een zomernest van de aziatische hoornaar kan duizenden individuen bevatten, wat de risico’s voor bijenvolken en mensen vergroot. Wilt u zelf vangmiddelen inzetten, let dan op dat u alleen goedgekeurde vallen gebruikt die gericht zijn op de aziatische hoornaar en niet op andere insecten. Meer informatie over veilige vangmethoden vindt u bij Effectieve vallen voor hoornaars.

Wees alert op afwijkende wespennesten en onderschat het belang van snelle melding niet. Zo helpt u mee aan de bestrijding van de aziatische hoornaar en de bescherming van biodiversiteit.

Risico’s en impact van de Aziatische hoornaar

De opmars van de aziatische hoornaar heeft verstrekkende gevolgen voor natuur, mens en economie in Nederland en België. De snelle verspreiding van deze invasieve exoot zorgt voor grote zorgen bij imkers, natuurliefhebbers en beleidsmakers.

Wat zijn nu precies de risico’s en de impact van de aziatische hoornaar op onze leefomgeving?

Effect op bijen en biodiversiteit

De impact van de aziatische hoornaar op bijen en biodiversiteit is aanzienlijk.

Deze soort jaagt actief op honingbijen bij de ingang van bijenkasten, wat leidt tot het decimeren van hele volken. Minder bijen betekent minder bestuiving van gewassen en wilde planten, wat direct invloed heeft op de voedselvoorziening en het ecosysteem.

Naast honingbijen vallen ook andere insecten ten prooi aan de aziatische hoornaar. Hierdoor raakt de lokale ecologische balans verstoord. Wetenschappelijk onderzoek, zoals beschreven in het Natuurfocus artikel, toont aan dat de biodiversiteit onder druk komt te staan door deze invasieve soort.

Overlast voor mensen

De aanwezigheid van de aziatische hoornaar zorgt voor toenemende overlast in woonwijken, tuinen, scholen en parken. Nesten in de buurt van woningen of speelplaatsen vormen een risico, vooral wanneer ze per ongeluk worden verstoord. De steek van de aziatische hoornaar is pijnlijk, vergelijkbaar met die van een gewone wesp, maar kan bij gevoelige personen leiden tot allergische reacties.

Bij het verstoren van een nest verdedigen de hoornaars zich massaal.

Dit kan gevaarlijk zijn, zeker wanneer meerdere steken tegelijk worden toegebracht. Oogletsel kan optreden als het gif in de ogen wordt gespoten. Vooral voorjaarsnesten laag bij de grond veroorzaken veel meldingen van overlast in stedelijke gebieden.

Economische gevolgen

De economische impact van de aziatische hoornaar is vooral zichtbaar bij imkers, die geconfronteerd worden met verlies van bijenvolken en een afname van de honingproductie. Imkers moeten extra investeren in beschermingsmaatregelen en monitoring, wat leidt tot hogere kosten.

Ook gemeenten en provincies maken extra kosten voor de opsporing en verwijdering van nesten. In gebieden met veel nesten lopen de uitgaven snel op, vooral wanneer professionele bestrijding noodzakelijk is. Hieronder een kort overzicht:

Impactgebied	Gevolg
Imkers	Bijensterfte, lagere productie
Gemeenten	Kosten nestverwijdering
Provincies	Monitoring natuurgebieden

Natuurlijke vijanden en verspreiding

In Nederland heeft de aziatische hoornaar nauwelijks natuurlijke vijanden.

Alleen in Zuid-Europa wordt soms predatie door de wespendief waargenomen. Hierdoor kan de soort zich relatief ongehinderd voortplanten en verspreiden.

De snelle verspreiding is te danken aan de hoge reproductiecapaciteit: één nest kan tot 250 koninginnen voortbrengen. Een klein percentage hiervan overwintert succesvol en sticht het jaar erop nieuwe nesten. Dit verklaart de explosieve groei van de populatie aziatische hoornaar in korte tijd.

Beleidsmatige gevolgen

Door de snelle verspreiding van de aziatische hoornaar is het beleid in Nederland en België de laatste jaren aangepast. Waar eerder werd ingezet op uitroeiing, ligt de focus nu op beheersing van de soort. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het verwijderen van nesten die overlast veroorzaken in de bebouwde kom, terwijl provincies zich richten op natuurgebieden.

Samenwerking met imkers, vrijwilligers en terreinbeheerders is essentieel geworden. Preventie, monitoring en snelle opvolging van meldingen vormen de kern van het huidige beleid. Zo wordt geprobeerd de impact van de aziatische hoornaar op mens, natuur en economie zoveel mogelijk te beperken.

Nesten en levenscyclus: van embryonest tot zomernest

De nesten van de aziatische hoornaar zijn een fascinerend, maar zorgwekkend onderdeel van deze invasieve soort. Elk nest volgt een herkenbaar patroon, van het prille begin tot een indrukwekkende kolonie in de zomer. Begrijpen hoe deze nesten zich ontwikkelen en verspreiden is essentieel om de aziatische hoornaar effectief te kunnen aanpakken.

Opbouw en fasen van nesten

De levenscyclus van de aziatische hoornaar start in het vroege voorjaar.

De koningin bouwt eerst een klein embryonest op een beschutte plek, zoals in een schuur of onder een dakrand. Dit nest is niet groter dan een pingpongbal en bevat aanvankelijk alleen de koningin en haar eerste larven.

Na enkele weken groeit het embryonest uit tot een primair nest. Hierin komen de eerste werksters uit, die het nest verder uitbouwen en voedsel verzamelen. In de zomer verhuist de kolonie vaak naar een secundair nest. Dit is een groot, bolvormig nest dat hoog in bomen hangt en tot 70 cm kan worden. Aan het eind van de zomer kunnen deze nesten duizenden aziatische hoornaars bevatten.

Verspreiding en seizoensverloop

De verspreiding van de aziatische hoornaar volgt een jaarlijks patroon. In het najaar vliegen de jonge koninginnen uit het nest om een overwinteringsplek te zoeken.

De oude werksters sterven af zodra het kouder wordt, meestal na half november, en het nest wordt verlaten.

Van alle uitgevlogen koninginnen overleeft slechts een klein deel de winter.

Deze overlevenden starten in het voorjaar elk een nieuw embryonest. Hierdoor kan de populatie van de aziatische hoornaar elk jaar snel groeien, vooral als veel koninginnen succesvol overwinteren.

Nestlocaties en overlast

De aziatische hoornaar kiest haar nestlocatie zorgvuldig. Voorjaarsnesten worden vaak aangetroffen op beschutte plekken zoals schuren, vogelhuisjes, spouwmuren, hagen of onder dakranden. In de zomer worden de secundaire nesten vooral hoog in bomen gebouwd, maar soms ook op onverwachte plekken in de bebouwde omgeving, zoals schoolpleinen, sportvelden of tuinen.

Deze nesten zorgen regelmatig voor overlast. Vooral als ze in de buurt van woningen of drukbezochte plekken zitten, ontstaat er gevaar bij verstoring.

Bij het verwijderen van nesten is het dragen van beschermende kleding, zoals imkerskleding voor veiligheid, sterk aan te raden vanwege de defensieve reactie van de aziatische hoornaar.

Monitoring en signalering

Een effectieve aanpak van de aziatische hoornaar begint bij goede monitoring en snelle signalering van nesten. Inwoners, imkers en vrijwilligers spelen hierin een belangrijke rol. Door alert te zijn op verdachte nesten en waarnemingen te melden via waarneming.nl, kunnen nesten in een vroeg stadium opgespoord worden.

Vroege detectie vergroot de kans dat een nest veilig en effectief verwijderd kan worden voordat het uitgroeit tot een groot zomernest. Zo wordt de verspreiding van de aziatische hoornaar beperkt en de impact op bijen en biodiversiteit verminderd.

Statistieken en trends

Sinds 2018 worden nesten van de aziatische hoornaar in alle Vlaamse provincies waargenomen. Ook in Nederland is het aantal nesten de afgelopen jaren sterk toegenomen. Verspreidingskaarten tonen een jaarlijkse groei, waarbij sommige regio’s in één jaar tijd verdubbelen in aantal nesten.

Een gemiddeld zomernest bevat aan het einde van het seizoen tussen de 2.000 en 3.000 aziatische hoornaars. Deze snelle groei benadrukt het belang van structurele monitoring en preventieve maatregelen in heel Nederland en België.

Bestrijden van de Aziatische hoornaar: strategieën en stappenplan

De bestrijding van de aziatische hoornaar vraagt in 2026 om een goed afgestemde strategie die zich richt op beheersing in plaats van volledige uitroeiing. Door de snelle verspreiding en het grote aanpassingsvermogen van deze soort is samenwerking tussen overheid, professionals en burgers essentieel. Hieronder leest u hoe het beleid in Nederland en België is ingericht, welke stappen u moet nemen bij een melding, en welke methoden daadwerkelijk werken

.

Landelijk en regionaal beleid (2026)

Sinds 2021 is de doelstelling verschoven van uitroeiing naar beheersing van de aziatische hoornaar. Provincies richten zich vooral op natuurgebieden, terwijl gemeenten verantwoordelijk zijn voor nesten in de bebouwde omgeving. Gemeenten werken samen met terreinbeheerders, vrijwilligers en imkers om signalen snel op te vangen en nesten effectief te bestrijden. De voorkeur gaat uit naar gifvrije verwijdering, met inzet van biociden alleen bij nesten binnenshuis en onder strikte regelgeving.

Voor actuele richtlijnen kunnen gemeenten terecht bij het Informatiebulletin voor gemeenten, waar procedures en verantwoordelijkheden helder zijn uitgewerkt.

Chronologisch stappenplan bij een melding

Het aanpakken van een aziatische hoornaar begint bij een nauwkeurig stappenplan:

1. Herkenning: Maak een scherpe foto van de hoornaar of het nest.

2. Melden: Geef uw waarneming door op waarneming.nl zodat experts de aziatische hoornaar kunnen bevestigen.

3. Beoordeling: De gemeente of provincie bekijkt of verwijdering noodzakelijk is op basis van risico’s voor mens of natuur.

4. Professionele verwijdering: Laat nesten altijd verwijderen door gespecialiseerde bestrijders, bij voorkeur zonder gif.

5. Monitoring: Volg meldingen op en controleer of er nieuwe nesten in de buurt verschijnen.

6. Preventie: Informeer inwoners en imkers over herkenning en voorzorgsmaatregelen.

Effectiviteit van vangsten en vallen

Het vangen van koninginnen in het voorjaar lijkt een logische aanpak, maar het effect is beperkt. Slechts 5 tot 10 procent van de gevangen koninginnen bouwt daadwerkelijk een nest. Daarnaast vangen niet-specifieke vallen vaak ook andere inheemse insecten, wat schadelijk kan zijn voor de biodiversiteit. Monitoring en het gericht opsporen van vroege nesten van de aziatische hoornaar zijn aantoonbaar effectiever dan het willekeurig inzetten van vallen.

Een overzicht:

Methode	Effectiviteit	Risico’s
Koninginnen vangen	Laag	Bijvangst, beperkt nut
Monitoring nesten	Hoog	Tijdsintensief
Gifvrije verwijdering	Hoog	Vereist expertise

Veiligheid en voorzorgsmaatregelen

De aziatische hoornaar verdedigt zijn nest fel bij verstoring. Blijf daarom altijd minimaal vijf meter uit de buurt van een nest. Zelf verwijderen brengt grote risico’s met zich mee, waaronder massale aanvallen en pijnlijke steken.

Alleen gekwalificeerde professionals mogen nesten verwijderen, en het gebruik van biociden is strikt gereguleerd. Bescherm uzelf en anderen door altijd afstand te houden en snel professionele hulp in te schakelen.

Checklist:

• Houd afstand tot nesten

• Verwijder nooit zelf een nest

• Draag beschermende kleding bij inspectie

Praktische tips voor inwoners

Wilt u overlast door de aziatische hoornaar voorkomen? Controleer in het voorjaar extra goed op nesten in schuren, hagen en bomen voordat u gaat snoeien of opruimen. Let in april tot juni vooral op beschutte plekken. Meld verdachte nesten of hoornaars direct via waarneming.nl. Laat nesten bij overlast altijd professioneel verwijderen, het liefst zonder gebruik van gif. Zo draagt u bij aan een veilige en effectieve aanpak.

Rol van imkers en vrijwilligers

Imkers spelen een sleutelrol in de monitoring van bijenvolken en het signaleren van de aziatische hoornaar. Vrijwilligers ondersteunen bij het opsporen en valideren van meldingen. Door samen te werken met gemeenten en provincies ontstaat een krachtig netwerk voor gecoördineerde bestrijding. Organisaties als VBI VZW tonen aan hoe samenwerking en kennisdeling in de praktijk tot succes leiden.

Voorbeeld uit de praktijk

In de provincie Limburg is vanaf 2025 gekozen voor een praktische aanpak. Gemeenten nemen de verantwoordelijkheid voor overlast in woonwijken, terwijl de provincie zich richt op natuurgebieden. Gemiddeld produceert één nest van de aziatische hoornaar tot 250 koninginnen, waarvan slechts een klein deel de winter overleeft. Door deze aanpak en het inzetten van lokale netwerken wordt verspreiding beter beheerst en overlast teruggedrongen.

Veelgestelde vragen en misverstanden over de Aziatische hoornaar

Veel mensen hebben vragen over de aziatische hoornaar. Hieronder vindt u heldere antwoorden op de meest voorkomende misverstanden en praktische tips voor een veilige omgang met deze invasieve exoot.

Is de Aziatische hoornaar gevaarlijk of agressief?

De aziatische hoornaar is niet van nature agressief tegenover mensen.

Pas als het nest wordt bedreigd, verdedigen de hoornaars zich fel. Een steek is pijnlijk, vergelijkbaar met die van een gewone wesp, en kan bij gevoelige personen een allergische reactie veroorzaken. Bij verstoring van het nest bestaat het risico op meerdere steken en in zeldzame gevallen op oogletsel door het spuiten van gif.

Houd daarom altijd afstand en probeer nesten niet zelf te verwijderen.

Wat moet ik doen bij hoornaar in huis?

Treft u een aziatische hoornaar in huis, dan is het meestal een koningin op zoek naar een nestplek, vooral in het vroege voorjaar. Begeleid haar rustig naar buiten of vang haar voorzichtig met een glas. In de zomer betreft het vaak een werkster, die mogelijk informatie geeft over een nabij nest. Maak altijd een duidelijke foto en meld de waarneming via waarnemingen.be. Zo helpt u experts bij de monitoring en bestrijding van de aziatische hoornaar. U kan ook een val plaatsen voor het vangen van Aziatische hoornaars. Deze kan besteld worden bij de imkerwinkel De bijenstal te Zonhoven.

Zijn er natuurlijke vijanden?

De aziatische hoornaar heeft in Nederland nauwelijks natuurlijke vijanden.

In Zuid-Europa wordt de soort soms gegeten door de wespendief, een roofvogel.

Hier speelt de mens de grootste rol in de bestrijding, vooral door actieve opsporing van nesten. Het gebrek aan natuurlijke vijanden draagt bij aan de snelle verspreiding van de aziatische hoornaar en de groeiende impact op de lokale biodiversiteit.

Heeft het zin om koninginnen te vangen?

Het vangen van koninginnen in het voorjaar heeft slechts beperkt effect. Slechts een klein deel van de gevangen koninginnen zal daadwerkelijk een nieuw nest stichten. Effectievere bestrijding van de aziatische hoornaar vindt plaats door monitoring en het vroegtijdig opsporen en verwijderen van nesten. Zo voorkomt u dat een nest uitgroeit tot duizenden hoornaars later in het seizoen.

Waar is de meeste overlast te verwachten?

De meeste overlast door de aziatische hoornaar vindt u bij voorjaarsnesten die laag bij de grond zitten, bijvoorbeeld in schuren, hagen of onder dakranden.

In de zomer verschijnen grotere nesten vaak hoog in bomen, op schoolpleinen, in tuinen of parken. Wees extra alert op deze locaties, zeker tijdens het snoeien of opruimen. Tijdige herkenning en melding zijn cruciaal voor een effectieve aanpak.

Hoe groot zijn de nesten en hoeveel hoornaars bevatten ze?

Een primair nest van de aziatische hoornaar bevat doorgaans enkele tientallen hoornaars. In de zomer groeit het secundaire nest uit tot een populatie van 2.000 tot 3.000 individuen. De omvang hangt af van de fase in het seizoen en de beschikbare voedselbronnen. Grote nesten vormen een ernstig risico voor bijenvolken. Voor imkers zijn er middelen voor bescherming van bijenvolken beschikbaar, die kunnen helpen bij het beperken van schade.

Wat te doen bij overlast op eigen terrein?

Wordt u geconfronteerd met een nest van de aziatische hoornaar op uw terrein, probeer het dan niet zelf te verwijderen. Dit kan gevaarlijk zijn. Schakel altijd een professionele bestrijder in, bij voorkeur gifvrij. Meld het nest via waarnemingen.be, zodat experts de situatie kunnen opvolgen. Zo draagt u bij aan de monitoring en beheersing van de aziatische hoornaar in uw omgeving. Nu je precies weet hoe je de Aziatische hoornaar herkent en effectief aanpakt, besef je hoe belangrijk het is om je bijenvolken gezond en weerbaar te houden. Als imker kun je met de juiste materialen niet alleen je bijen beschermen tegen bedreigingen zoals de hoornaar, maar ook hun welzijn en honingopbrengst maximaliseren. Wil jij direct aan de slag met betrouwbare producten voor iedere fase van het imkerseizoen Neem dan eens een kijkje bij Imkermaterialen en zorg ervoor dat jij en je bijen optimaal voorbereid zijn op elk nieuw seizoen.